WAAR IS GOD IN NEDERLAND?
Joost Jansen o.praem.

Gerard Dekker is een hele dag bij ons. Gerard Dekker, die al meer dan veertig jaar onderzoekt hoe mensen in God geloven. Of ze nog wel geloven. Wat ze geloven. Hij spreekt als gelovige, dat blijkt uit de hele dag. Loyaal en kritisch. Hij spreekt binnen het kader van de leergang Tijd om te geloven die al zeventien jaar in de abdij gegeven wordt. Dit jaar is het thema: God bestaat!
Dekker is kritisch. Als de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) een comeback van de religie aankondigt, blijft hij sceptisch. 'Maak je niet blij met 'een dooie mus'', zegt hij. Denk niet dat het weer wordt zoals vroeger. Interviews van een groot aantal mensen laten een ander beeld zien. Er is een transformatie van de religie, zegt hij. De godsdienst verandert. Of kerkelijke gezagsdragers daar nu wel of niet blij mee zijn.

In deze tijd van Kerstmis, nu we vieren dat God een menselijk gezicht heeft gekregen in Jezus, horen we vaak: niemand heeft ooit God gezien. Hoe zouden wij dan kunnen vaststellen waar Hij is? Kunnen we over de Onuitsprekelijke spreken? Eigenlijk kunnen we alleen spreken in beelden en over onze beelden. God is gebonden aan de plaats waar ik nu ben! En ook aan de tijd waarin ik mij bevind. Plaats en tijd bepalen onze beelden, bepalen ons spreken.

De individualisering in onze maatschappij is zo ver doorgedrongen dat de instituties, ook die van de kerk, voor velen niet meer richtinggevend zijn. Voorbeeld: wanneer je vroeger in het huwelijksbootje stapte, dan was de boot bekend, het water ook en zelfs de loods die even aan het roer stond. Wie vandaag trouwt, als je het al doet, denkt na over alles. Alles wil men opnieuw uitvinden. Dat is soms wel vermoeiend. Deze individualisering wil ook betekenen dat God niet meer aan een bepaald instituut gebonden is. Dat was Hij ook niet, maar men ging er wel vaak van uit (tenminste de mensen van dit instituut). Binnen en buiten de Kerk wordt de naam van God genoemd. Gelukkig maar. Men constateert in het onderzoek: 50 % van de Nederlanders heeft de kracht van God ervaren en bijna 66 % van de Nederlanders zegt te bidden.

Zij die gewoon dagdagelijks vanuit hun (door de kerkelijke traditie gericht) geloof leven wordt het niet gemakkelijk gemaakt. Ook niet door bepaalde prominente denkers in de kerk. Alles wat we over Boven zeggen, komt van beneden (Kuitert). Geloven is toch inbeelding! Je mag het genuanceerder zeggen: geloven is verbeelding. Dat is nog al een verschil inbeelding of verbeelding. Neen, we scheppen ons geen God in ons leven, we geloven niet opdat God bestaat. Maar als we ons God verbeelden, geholpen door de beeldende verhalen van een eeuwenlange traditie, dan scheppen we werkelijkheid. Zo'n geloof is waar in zijn consequenties. Het gaat niet om het bestaan van God, wel om zijn aanwezigheid. Was het daarom dat God zich aan Mozes in de brandende Doorstruik openbaarde als de Aanwezige? Was het daarom dat de grote denker Pascal het had over Vuur? Zonder geloof gebeuren er ook geen wonderen. Niet bij Jezus, en later ook niet. Aan iemand die niet in Maria gelooft, zal zij ook nooit verschijnen. Maar wanneer geloof wordt ondersteunt door Aanwezigheid dan is het wel werkzaam en productief. Daarom is God ook daar waar er recht geschiedt, waar het goede het wint van het kwade, waar de werken van barmhartigheid gedaan worden. Bonhoeffer zei: alleen de gehoorzame gelooft. Een wekkende uitspraak.

Maar ik ben zelf wel blij dat ik mag leven op het ritme van de gebeden en de verhalen. Ik ben zelf wel blij te behoren tot een concrete kerkgemeenschap. Als kwetsbare mens wil ik geholpen worden om de Aanwezige te ontmoeten. Misschien zijn er anderen die dat niet nodig hebben. Ik wel en ik dank God op mijn blote knieën dat Hij me tot hiertoe heeft geleid.

De volgende zaterdagen van de leergang Tijd om te geloven (thema God bestaat) zijn: 26 januari, 8 maart en 26 april 2008.

Boekentip Gerard Dekker: God in Nederland

U kunt blijk geven van uw waardering voor Stukwerk door overmaking van een vrijwillige bijdrage op één van de rekeningen van de Abdij van Berne te Heeswijk: Postbank 1082440 of Rabobank 1201.00.908 (vermelding: 'vrijwillige bijdrage') Voor buitenlandse abonnee's: Rabobank 12.01.00.908; IBAN: NL64RABO 0120 1009 08; BIC: RABONL2U

Alle vorige afleveringen van Stukwerk-online zijn te vinden op www.abdijvanberne.nl.