Die ene roos in de herfst
Wil van der Heijden

Al enkele weken staat ze daar in al haar schoonheid in de tuin te bloeien. Een roos, rechtop, fier, in vele tinten roze en rood met zachte, bijna fluwelige bloembladen. Dit leven in volle bloei temidden van herfsttinten en afstervende bladeren ontroert me. Tegelijkertijd realiseer ik me hoe beiden, bloei en verval, deel uitmaken van de kringloop van het bestaan. Naast geboortekaartjes vallen in deze periode van mijn leven ook steeds meer overlijdensberichten op de deurmat.
Deze twee polen, waartussen ons leven balanceert, kom ik ook tegen in de tv serie 'Van de schoonheid en de troost' die Wim Kayzer tien jaar geleden maakte voor de VPRO. Hij interviewde talloze schrijvers, filosofen en wetenschappers over de vraag wat dit leven de moeite waard maakt, waar ze schoonheid vinden die hen ten diepste troost en verzoent met de eindige en moeilijke kanten van het bestaan. De 26 juweeltjes van gesprekken die dit opleverde zijn voor mij nog steeds een bron van inspiratie.

In het gesprek met de Amerikaanse filosoof Richard Rorty kwam ook de roos voor. Hij zei dat de schoonheid van één enkele roos in een totaal desolate wereld mensen positief beïnvloedt, omdat een roos toegang geeft tot tederheid, nieuwsgierigheid, vriendelijkheid en extase. Dat maakt de wereld troostvoller. En als u 'De kleine prins' van Saint- éé Exupéry heeft gelezen zult u zich herinneren dat hij terugkeert naar de ster waar hij vandaan komt omdat hij die ene roos die daar groeit moet verzorgen. Hij voelt zich verantwoordelijk voor die roos omdat die niet alleen mooi maar ook kwetsbaar is. Hij begrijpt ook niet dat mensen soms 1000 rozen nodig hebben en nog niet vinden wat ze zoeken. Hun ogen zijn blind, beweert hij. Als je met het hart zoekt heb je genoeg aan een enkele roos om van te genieten. Ik herken de neiging om het te zoeken in het vele: musea afstruinen, stapels mooie boeken die ik nog wil lezen en plekken van weergaloze schoonheid waar ik altijd nog eens heen wil. Meer en meer ervaar ik echter hoe onvoorstelbaar mooi en troostend het zogenaamde kleine kan zijn: die ene roos in mijn tuin, de vlieg op mijn hand die ik rustig observeer, het spel van de wolken en de zee, de rust van een avond lezen in gezelschap van een tikkende klok en dat ene herfstblad in verval. De troost zit voor mij in de verbondenheid met die omgeving. De roos appelleert aan de schoonheid, de groeikracht en de rijkdom aan kleuren die ook in mij zitten en maakt het verlangen daarnaar wakker. De vlieg maakt me milder naar mijn eigen geprikkel en gejengel. En de schoonheid van de herfst verzoent me met mijn eigen aftakeling en misschien al iets met de dood die ook voor mij onvermijdelijk is. Verbondenheid met alles wat is, de groei en het verval, het weidse en het kleine. Dát brengt meer acceptatie mee van datgene wat er in het leven gebeurt en daardoor komt er ook meer rust. Niet altijd meer vragen naar hoe en waarom en trekken en rukken zoals ik het wil, maar zien wat is en loslaten van wat onvermijdelijk is. Die rust maakt de intensiteit van de ervaringen groter en meer en meer ervaar ik de schoonheid van wat ik zie, voel, hoor en ruik. Niet alleen van het zogenaamde perfect mooie en van de zomer, maar ook van een vervallen huis, een gerimpelde hand en van herfst. Veel ervaringen brengen daarom geen 'o wat mooi' gevoel teweeg, maar eerder stilte of een traan. Daarom is een begraafplaats evenzeer een plek van schoonheid en troost geworden als een concertzaal. En weer komt die roos naar voren. Ook een roos heeft doornen en vergaat.

Boekentip De kleine prins, Antoine de Saint-Exupéry

U kunt blijk geven van uw waardering voor Stukwerk door overmaking van een vrijwillige bijdrage op één van de rekeningen van de Abdij van Berne te Heeswijk: Postbank 1082440 of Rabobank 1201.00.908 (vermelding: 'vrijwillige bijdrage') Voor buitenlandse abonnee's: Rabobank 12.01.00.908; IBAN: NL64RABO 0120 1009 08; BIC: RABONL2U

Alle vorige afleveringen van Stukwerk-online zijn te vinden op www.abdijvanberne.nl.