Vrede met alle geweld ! ?
Piet Al o.praem
De afgelopen dagen heb ik na lopen denken of er rond de verschijningsdatum 15 januari van deze column iets bijzonders was. In mijn agenda staat op 14 januari: Orthodox Nieuwjaar. Vanwege mijn frequente contacten met Oekraïne zegt me dat wel iets.
De Oekraïners, die de oude kalender volgen, vieren Kerstmis op 7 januari en Nieuwjaar dus op 14 januari. Ook in de diaspora houden ze zich aan die traditie in verbondenheid met het moederland. Ik dacht dat ik hierover verder niet zoveel zou kunnen zeggen, dat voor de lezer interessant genoeg is.
Op 18 januari – zo staat in mijn agenda - is het in de Verenigde Staten Martin Luther King Day. Ik heb nagezocht waarom het op die dag is en ik ben er niet achter gekomen. Het is niet de sterfdag van dominee Martin Luther King en ook niet zijn geboortedag. Want die is precies op 15 januari en wel in het jaar 1929. Op 15 januari is het dus precies 80 jaar geleden dat hij geboren is.
Martin Luther King was dominee in Memphis in de staat Tennessee. Hij begon zijn strijd tegen de apartheid door in Memphis op te komen voor zwarte buspassagiers, die vernederend gediscrimineerd werden. Zijn kleinschalige actie kreeg steeds meer aanhangers. Ook veel jongeren schaarden zich achter hem. Voor zijn strijd tegen de discriminatie van de zwarten baseerde hij zich op de princiepen van Mahatma Ghandi. Geweldloosheid stond bij hem hoog in het vaandel. Voor een aantal jongeren was hij daarom te soft en zij keerden zich van hem af in het verlangen naar een meer gewelddadige confrontatie. Inmiddels breidde King zijn actieterrein uit. Hij ondernam protestacties tegen de honger in de wereld en tegen de oorlog in Vietnam. Verschillende universiteiten, o.a. de Vrije Universiteit in Amsterdam, verleenden hem daarom eredoctoraten.
Het hoogtepunt van zijn werkzaamheid was de grote protestmars naar Washington in 1963. Aan het hoofd van een kwart miljoen negers bereikte hij Washington en op de trappen van het Lincoln Memorial – Lincoln die de slavernuij heeft afgeschaft - hield hij zijn beroemde redevoering:”I have a dream that one day... the sons of former slaves slaves and the sons of former slaveowners will be able to sit toghether at the table in brotherhood... “. De woorden:”I have a dream” zijn gevleugelde woorden geworden. Uiteindelijk heeft president John Kennedy, die zeer wantrouwig tegenover dominee King stond, hem ook ontvangen in het Witte Huis en toegezegd initiatieven te ondernemen om de wetgeving te herzien. Dominee King kwam gewelddadig om het leven tijdens een demonstratie ten gunste van de vuilnisophalers van Memphis in 1968. Zijn vrouw Coretta zette zijn acties voort. Korte tijd daarna werd ook president Kennedy neergeschoten tijdens zijn bezoek aan Texas. Wellicht vanwege zijn bereidheid om de rechten van de zwarte bevolking te erkennen. De achtergronden van de moord op president Kennedy zijn nooit helemaal duidelijk geworden.
Het is geweldig wat deze negerdominee vanuit de kracht vanuit zijn geloof en vanuit het principe van de geweldloosheid heeft weten te bereiken. Uiteindelijk heeft hij er zo wezenlijk toe bijgedragen dat in 2008 de eerste zwarte Amerikaanse president, Barack Obama, werd gekozen. De inauguratie van Obama in 2009 was in zekere zin de kroon op het werk van Martin Luther King.
Kan de handelwijze van Martin Luther King, de strategie van de geweldloosheid, ook een oplossing betekenen voor de enorme problemen van onze tijd? Ik denk dan o.a. aan het grote spanningsgebied van Irak, Iran, Afghanistan en Pakistan. Zal het uiteindelijk een oplossing bieden om daar steeds weer troepen naar toe te sturen en militaire hulp te verlenen? Kan men de kracht van Al Qaida en de Taliban breken met geweld, zoals men in het laatste decennium heeft geprobeerd? Vragen waarmee ook onze regering en de volksvertegenwoordigers indringend mee geconfronteerd worden. Een andere vraag: wanneer zal er een charismatische figuur opstaan om de tegenstellingen tussen Israëli’s en Palestijnen te overbruggen? Het afgelopen jaar is er een explosie van geweld geweest in de Gaza-strook Het heeft niets opgeleverd. De verbittering wordt alleen maar sterker.
Bij de gevangenneming van Jezus in de tuin van Getsemane slaat Petrus de knecht van de hogepriester het oor af, waarop Jezus tot hem zegt:”Steek uw zwaard weer op zijn plaats. Want allen die naar het zwaard grijpen, zullen door het zwaard omkomen”. Zit hier een aanwijzing in hoe je met conflicten moet omgaan ? De bijbel geeft nogal eens een voorbeeld dat het grote en machtige wordt geliquideerd door het kleine en onaanzienlijke. De jeugdige David verslaat Goliat, het boegbeeld van de Filistijnen. De beeldschone en listige Judit doodt de gevreesde legeraanvoerder Holofernes met zijn eigen zwaard. Gideon versloeg met 300 man het geweldige leger van de Midjanieten en de woestijnvolken. Dat wordt dan wel aan Gods hulp toegeschreven, maar in feite blijft het ook werk van mensen. Mensen, die de wapenen opnemen tegen andere mensen.
De vraag blijft steeds: kun je met wapens, overmacht en onderdrukking een blijvende en echte vrede bewerken ? Het zijn veel vragen, maar zonder duidelijk antwoord.
Ik mag hopen dat dit jaar 2010 geen verdere escalatie van het geweld te zien zal geven.
Misschien moeten we er – heel klassiek gezegd - gewoon maar voor bidden dat er ook in Azië, zoals toen in de Verenigde Staten, een wijze imam of een ayatolla zal opstaan, die wegen baant naar verzoening en blijvende vrede. I have a dream that one day Christians and Muslims will be able to sit together at the table of brotherhood...
U kunt blijk geven van uw waardering voor Stukwerk door overmaking van een vrijwillige bijdrage op één van de
rekeningen van de Abdij van Berne te Heeswijk: Postbank 1082440 of Rabobank 1201.00.908 (vermelding: 'vrijwillige bijdrage') Voor
buitenlandse abonnee's: Rabobank 12.01.00.908; IBAN: NL64RABO 0120 1009 08; BIC: RABONL2U
|
Alle vorige afleveringen van Stukwerk-online zijn te vinden op
www.abdijvanberne.nl.