22 en 23 februari 2020: 7e Zondag door het jaar

Leviticus 19,1-2.17-18 en Matteüs 5,38-48, A-Jaar

VERKONDIGING

Iemand vroeg aan Buddha: Wie is volgens u een goed mens? Hij die zich zorgen maakt over het welzijn van anderen is een goed mens, antwoordde Buddha.

Beste Zusters en Broeders in Jezus Christus,

In de eerste lezing sprak Mozes namens God, en ook Jezus spreekt en vraagt in de evangelielezing, net als Mozes in zijn tijd, héél wat van zijn volgelingen.
Oog om oog, tand om tand is een probleem van alle tijden. Mozes werd er ook al mee geconfronteerd, zoals wij hoorden in de eerste lezing. Hij zegt daar tegen zijn mensen: “Wees heilig, zoals de Heer, uw God, heilig is.” en “Wees niet haatdragend. Bemin uw naaste als uzelf.” Mozes probeert een eerste stap te zetten op de goede weg van verdraagzaamheid.
En Jezus zegt hetzelfde in wat andere woorden: “Wees volmaakt zoals uw hemelse Vader volmaakt is.” En zegt verder: niet terugslaan, ook je andere wang aanbieden, twee in plaats van één mijl meelopen, en als ze je bovenkleed eisen, ook je onderkleed afgeven.

Jezus citeert vandaag twee keer de Thora, de Thora is een reisgids die God aan zijn volk schonk.

  1. Het eerste citaat: “Gij zult uw naaste beminnen.” Een Jood moet alleen een Jood beminnen, een christen moet alleen een christen beminnen. Volgens de Thora betekent dit alleen je eigen volksgenoot beminnen. Indirect betekent dit dat je andere mensen, je vijand mag haten.
    Maar Jezus zegt: “Heb je vijanden lief en bid voor wie jullie vervolgen.” Jezus maakt geen scheiding tussen vriend en vijand maar zegt hiermee beide te beminnen.
  2. Het tweede citaat is: “Oog om oog, tand om tand.” Dit betekent wanneer je iemand oogletsel hebt toegebracht, moet je zoveel schadevergoeding betalen dat je hem als het ware zijn oog teruggeeft. Het gaat dus om compensatie. Dit is het moeilijkste citaat omdat het meestal verkeerd begrepen wordt en leidt naar haat en wraak.
    Daarom zegt Jezus: “Wie je op de rechterwang slaat, ook de linkerwang toe te keren.” Hiermee bedoelt Jezus het kwaad niet met kwaad maar met goed te vergelden en de dader of de vijand te confronteren met zijn gewelddadig gedrag door hem de andere wang toe te keren.

Heel vaak is het tussen mensen nog steeds: oog om oog en tand om tand. Het is de weg van haat en wraak. Mensen zijn niet zozeer moeilijk, ze zijn vooral anders. Mensen die anders zijn, afwijkend gedrag vertonen of niet aardig voor ons zijn, kunnen snel onze vijanden worden. Jezus wijst ons er op dat te doorbreken. Wij zijn allemaal mensen, allemaal kinderen van Adam en Eva, en samen maken wij die ingewikkelde reis door het leven.

Bemin je vijanden, zegt Jezus heel fors. En dat begrijpen wij bij voorkeur verkeerd, want wij zeggen dat het niet realistisch, niet haalbaar is. Maar als wij ‘vijanden’ vertalen met ‘moeilijke mensen’, komen wij al dichter bij ons dagelijks leven. Wij kunnen proberen mensen binnen de kring te houden, grove taal te beantwoorden met mildheid, onszelf niet kwaad te maken als wij onze zin niet krijgen, want voordat je het weet, ben je vijanden van elkaar, en is de zaak met geen goed woord meer recht te trekken.
Zo ook doen leerkrachten dat op school tegen moeilijke kinderen. Zo ook doen zusters en broeders dat in het verpleeghuis, in opvanghuizen of in pleeggezinnen. Zij lopen niet weg voor moeilijke mensen en problemen, maar proberen alles er uit te halen wat erin zit.

Jezus geeft ook aan waarom wij zo moeten handelen. Hij geeft ons ook een motief. Hij zegt: Jullie Vader in de hemel laat de zon schijnen over slechte en goede mensen en Hij laat het ook regenen over rechtvaardigen en onrechtvaardigen. Hij draagt elk mens een warm hart toe.

Gods liefde voor alle mensen, zijn barmhartigheid en vergeving, die wij, als wij bij God willen horen, zoveel mogelijk dienen na te leven. Geen kwaad met kwaad vergelden, maar liefde betonen, keer op keer. Alleen dan kan het kwade overwonnen worden.
Grote mensen lieten zien dat deze woorden van Jezus voldoende inspiratie bieden om een volk door geweldloos verzet naar betere tijden te voeren. Mahatma Gandhi, Marin Luther king en Nelson Mandela, die geen vergelding, maar vezoening wilden. Zij, maar ook heel veel naamloos gebleven echte christenen bewijzen dat je met liefdevolle verzoening het kwaad en de haat kunt doorbreken.

Beste Zusters en Broeders in Jezus Christus,

Tegenwoordig lezen, horen en ervaren wij zelfs veel haat en agressie in onze omgeving en in de wereld. ‘Omdat jij mij dat hebt gedaan, betaal ik het je met gelijke munt terug.’ Dat gebeurt overal tussen mensen, tussen twee partijen en tussen landen. Oog om oog, tand om tand … het maakt de hele wereld blind, want je ziet niet meer dat er aan die ander ook mooie kanten zitten.

Vandaag daagt Jezus ons uit om meer te doen dan het gewone. Hij verwijst naar het hart. Alleen vanuit het hart kan iets duurzaams ontwikkeld worden. Je vijanden beminnen is de moeilijke leefregel die Jezus ons voorhoudt.
Hij vroeg ons al eerder in de bergrede om licht en zout te zijn. Bij ons doopsel en ons vormsel klinken die woorden opnieuw. Wees licht; wees zout. Vandaag doet Hij daar nog een schepje bovenop; wees volmaakt.

Iemand die zich zorgen maakt over het welzijn van anderen is een goed mens. Deze woorden van Buddha zijn door onze Heer Jezus waargemaakt.
Laten wij proberen onze Heer Jezus hierin te volgen en getuigen dat wij echt zusters en broeders van Jezus Christus zijn.
Amen.

Arockiadoss o. praem