26 februari 2020: Aswoensdag

VERKONDIGING

Om ons toe te keren naar elkaar.

Het ritueel van vandaag is ijzersterk … Wij krijgen as op gelegd en laten dat ook vrijwillig toe.
Een heel bijzonder gebaar, dat stamt uit bijzonder oude tradities en overal ter wereld wordt gebruikt met bijna dezelfde betekenis.

Op meerdere plaatsen in de Bijbelse wereld wordt as verbonden met offers, met dat wat rest na het verbranden van vlees en hout van offerdieren. Die as heeft een bijzondere betekenis, zij verwijst immers rechtstreeks naar al die momenten dat mensen God wilden zoeken.
In de Thora zijn voorschriften te vinden hoe je met die as moet omgaan, zij moet verzameld worden en buiten de stad worden gebracht om daar op een ashoop verzameld te worden.
In het boek Numeri wordt gesproken over het besprenkelen van as met water, de reinigende werking zou bijzonder groot zijn, een ritueel dat de totale ommekeer symboliseert, alle smerigheid, alle zonden en schuld verdwijnen er door.

De symboliek van het gebruik van as kent Bijbelse voorbeelden en plaatsen, maar ook ons vreemde culturen kennen dit gebruik, net als in oude, Bijbelse tijden, strooien mensen as uit over elkaars hoofd als teken van boetedoening en bereidheid om opnieuw te beginnen.
Vaak ook gebeurt dit om te laten zien dat men in rouw is, het leven nog opnieuw moet vorm en inhoud krijgen nadat iemand dichtbij is overleden.
Wij staan daarmee in een buitengewoon rijke traditie nu wij getekend met het kruis van as, de Veertigdagentijd binnentreden.

Veertig dagen, een bijzondere tijd …

En meer dan wij vermoeden ook uiterst actueel, als is dat wel op een heel andere manier.
Vanmorgen deed ik een boodschap bij een kleine winkel hier op het Wagnerplein daar was ik getuige van een gesprekje tussen een jonge man met een kindje en een andere man. Zij spraken over de verspreiding van het Coronavirus en de jonge man sprak over zijn angst dat het virus nu ook snel in Nederland zou zijn en wij allemaal in quarantaine moeten …
Op de terugweg realiseerde ik mij dat ook het woord quarantaine veertig dagen betekent …
In de Middeleeuwen brak de pest uit en mochten opvarenden van schepen veertig dagen niet van boord. Bewoners van Milaan veertig dagen afgezonderd van de wereld, er werd een hoge muur om de stad gebouwd.
Quaranta giorni, veertig dagen, er lijkt niets nieuws in onze wereld.
Nog altijd trekken wij muren op om ons te beschermen tegen dat wat de wereld om ons heen met ons kan doen. Bescherming tegen ziekten, lijkt dan heel legitiem.
Maar dan zijn daar ook die andere muren; muren die ons moeten beschermen tegen mensen die een veilig heenkomen zoeken, een wereld waar toekomst mogelijk is.

Quarantaine, veertig dagen, voor ons hebben die woorden een andere betekenis vandaag.
Ook wij zullen ons wat afsluiten en naar binnen keren.
Veertig dagen gaan wij op weg naar het Paasfeest, veertig dagen keren wij ons wat naar binnen, proberen wij tot ommekeer te komen omdat het onze levenshouding is om ons om elkaar te bekommeren, om ons toe te keren naar elkaar, om bruggen te bouwen tussen mensen.

Een paar jaar geleden bracht het Centraal bureau voor de statistiek een rapport uit dat laat zien hoe mensen die religieus betrokken zijn, zich meer inzetten voor de samenleving, vaker vrijwilligerswerk doen, dan niet-gelovigen. Dat is een mooi signaal en ook een auteur in het Brabants Dagblad vandaag verwees daarnaar.
U allemaal, hier aanwezig, hoort bij die groep van mensen die zich willen inzetten voor onze wereld ieder op een eigen manier.

Het is goed dat onze kerk rituelen en gebruiken kent waarin wij onze batterij weer eens kunnen opladen. Het is goed dat wij vandaag luisteren naar woorden van Jezus, die ons zegt dat je dat niet met al te veel poeha en uiterlijk vertoon moet doen.
Dat je, als je bidt, dat niet met veel omhaal van woorden doet, maar in stilte je binnenkamer ingaat omdat God ons daar wil vinden.

Veertig dagen om tot onszelf te komen, om weer even stilstaan bij wat echt van waarde is. Daarvoor hoeven wij niet in quarantaine in een stad die van de buitenwereld wordt afgesloten. Wij hoeven niet in quarantaine op een schip dat niet mag aanmeren in de haven, maar wij doen dat in ons dagelijks leven, ieder op de manier die bij haar of bij hem past.
In de Romeinse wereld waarin Jezus leefde werd op een theatrale manier gebeden, met veel omhaal van woorden, houdingen en gebaren. Jezus vraagt om dat te vermijden en in alle rust op zoek te gaan naar God.

Wij gaan de veertigdagen tijd in en dat willen wij markeren met dat kleine kruisje van as op ons voorhoofd, teken dat wij weten dat het soms niet gaat zoals wij het zouden willen, dat wij mensen zijn, gewone mensen, maar wel mensen die zich willen laten verrassen door dat wat in de komende periode in ons doorbreekt aan nieuwe inzichten.

Wij bouwen geen muren, maar bruggen, opdat wij ons kunnen toekeren naar elkaar.

Amen.

Thea van Blitterswijk, participant Norbertijnen