31 januari 2021: 4e Zondag door het jaar

Deuteronomium 18,15-20 en Marcus 1, 21-28, B-Jaar

VERKONDIGING

Het eerste wonderverhaal dat Marcus ons in zijn evangelie vertelt, gaat over de uitdrijving van ene onreine geest. Veel mensen van nu zien zo’n verhaal als restant van een duister stukje bijgeloof, aan de rand van het echte evangelie. Maar wanneer je het evangelie van Marcus in één ruk leest, zie je dat uitdrijvingen van boze geesten geen randverschijnsel zijn in zijn evangelie, maar daarin veel plaats innemen. Evenveel als alle andere wonderen samen. Bezetenheid is in het evangelie van Marcus een hartverscheurende vorm van menselijk lijden.

Vandaag wordt ons verhaalt over een kerkdienst in Kafarnaüm waar Jezus voorgaat. Die dienst wordt verstoord. Er is een man die verwarde dingen schreeuwt. Eeuwenlang hebben ze zulke mensen ‘bezetenen’ genoemd. Die uitdrukking klinkt geheimzinnig, maar ze ligt heel dicht bij onze ervaring. Mensen kunnen in bepaalde omstandigheden in het nauw gedreven worden, in de knel komen met zichzelf, zodanig dat een mens niet meer zichzelf kan zijn. Dan gebeuren er vreemde dingen. We hebben die ervaring allemaal wel eens meegemaakt. In de volksmond zeggen we dan: ‘Je zit niet goed in je vel’ of ‘je bent jezelf niet’. De woorden die je spreekt lijken door iemand anders gezegd. Het is net alsof er een vreemde geest in je huist.

Ik denk dan ook dat het verhaal over de bezeten man in de synagoge minder ver van ons af staat dan we denken. Een vriendin van een jihadist vertelde onlangs in de krant over haar vriend: ‘Ik kende hem niet meer terug. Hij was een ander geworden, bezeten van een waanidee!’ Bezetenheid kent in onze cultuur haar eigen verschijningsvormen. Je kunt bezeten zijn van religieuze waanideeën en dwangvoorstellingen, je kunt verslaafd zijn aan drugs, alcohol of seks. Telkens heeft een inbreker het stuur overgenomen, iemand die machtiger en slimmer is dan jijzelf.

En wat te denken in dit verband over de afschuwelijke gebeurtenissen van de eerste avonden van deze week. Mensen die woedend zijn en vol opgekropte frustraties plotseling uitbarsten en elkaar ophitsen. Volwassenen, maar ook pubers die ineens bezeten zijn en zichzelf niet meer in de hand hebben. Mensen die misbruik maken van ons goed democratisch recht om te demonstreren ten voorgestelde maatregelen. Ze doen de vreemdste dingen, slaan in den wilde om zich heen en trekken vernielend rond. Het kwaad speelt de baas. Mensen worden geleefd door boze gedachten tegenover anderen.

Vandaag vertelt Marcus ons, dat Jezus een man is geweest die mensen losmaakt, vrij maakt. Hij brengt mensen thuis bij zichzelf, laat hen tot zichzelf, tot hun recht komen. Wie Hem ontmoet, wordt er vrijer van, beter, gezonder en gelukkiger. En dat maakt Jezus tot een mens met echt gezag. Hij heeft een uitstraling die andere Schriftgeleerden blijkbaar missen. Die praten zoals veel leiders doen: over hoofden van mens heen; ze raken het hart van mensen niet. Ze hebben macht, maar geen echt gezag. En dus laten veel mensen hen maar praten. Het doet hun niets.

Jezus is anders. Hij heeft echt gezag, raakt het hart van mensen. Hij maakt mensen niet bang, legt hun geen zware lasten op de schouders en houdt niemand klein, zoals veel machthebbers. Integendeel: Hij verheft de kleinen, bevrijdt hen van hun angsten en laat hen thuiskomen bij zichzelf.
Jezus gaat voor in een kerkdienst in Kafarnaüm. Hij vertelt over het Rijk van God, over de wereld waarin mensen zichzelf zijn, waarin zij zich bemind weten en in staat zijn lief te hebben, waarin ze elkaar recht doen en genieten van ieders eigenheid. De mensen zijn verbaasd. Zou het waar zijn? Kan het echt dat mensen thuiskomen bij zichzelf?

Dan komt daar een ordeverstoorder, een bezetene de synagoge binnen. Jezus gaat naar hem toe, luistert naar hem, heeft hem lief en brengt hem tot zichzelf. Jezus verdrijft de onreine Geest en geeft de ‘bezetene’ aan zichzelf terug. Zo laat Hij zien wat Gods heerschappij betekent. Een mens komt thuis bij zichzelf. Hij kan zelf weer achter het stuur en mag zijn zoals God hem bedoeld heeft, vrij naar Gods beeld en gelijkenis.

Omdat Hij echt naar mensen luistert, luisteren mensen graag naar Hem. Dat is nu eens – zei men – een man met echt gezag.
Amen.

Denis Hendrickx o. praem.
Abt van Berne