Preek op het Feest van de H. Stefanus

Donderdag 26 december 2019
Door: Joost Jansen o.praem.
Lezingen: Handelingen 6:8-10;7:54-60; Matteüs 10:17-22

Moet dat nou? Kunnen we dan niet gewoon even genieten van een paar fijne dagen, met wat engelenhaar, mooie kerstmuziek, lekker eten, de gezelligheid aan en met elkaar? Moeten we op deze Tweede kerstdag geworpen worden in de brute realiteit van onze samenleving? We hebben nu een top-boef, mijnheer Radouan T., achter de tralies, laat ons nu even genieten van rust en vrede. Ik weet, samen met jullie, dat je ‘de boze wereld’ niet kunt buitensluiten, maar voor twee dagen moet dat toch wel mogelijk zijn?

Toch is deze dag met het bloedige verhaal van een martelaar een gevolg van de boodschap, de Blijde Boodschap van Kerstmis. Stefanus is een van de eerste getuigen van Jezus die het loodje heeft gelegd voor zijn Heer en Meester. Er zullen velen na hem komen, denken we maar aan de beelden van christenen die door IS zijn gedood en niet zo zachtzinnig ook. Haat doet mensen soms veranderen in bloeddorstige wezens. Je kunt deze realiteit niet buitensluiten. Maar je kunt de werkelijkheid van onze dagen wel brengen in een nieuw licht, het licht van Kerstmis bijvoorbeeld. Kijk je naar de brute werkelijkheid met de bril van ‘het is een en al doffe ellende’ of kijk je met de bril van ‘God heeft ons lief, zo lief dat Hij zijn leven, zijn intimiteit met ons wil delen in alle kwetsbaarheid’. Die keuze ligt in ieders hand. De keuze zal ontegenzeggelijk mede bepaald worden door ons positieve of negatieve karakter. Er blijft echter altijd een keuze, niemand van ons is aan het noodlot overgeleverd. En wanneer we ons door de boodschap van Kerstmis laten leiden, wat gebeurt er dan?

Laat ik eens voor de kribbe gaan staan, laat ik me eens laten raken! In onze kerststal is heel wat te zien, ook eigentijdse figuren, dat is het bijzondere van deze kerststal. Natuurlijk hebben we daar Maria en Jozef en – echt heel klein – het kindje Jezus. Tot zover iets wat alle kerststallen hebben. O ja, er zijn de herders en de drie koningen. Ik laat me verder leiden door de figuren die in de loop der jaren er bij gekomen zijn. Soms zijn ze al wat gedateerd want ik zie ook een hippie. Maar ja, dat was wel modern voor die tijd. Ik zie een norbertijn die wat vooraan staat – dat heb je zo bij sommige norbertijnen – en die als een soort gids ons nodigt om naar het tafereel te kijken. Toch hoort een norbertijn helemaal in het kerstverhaal want de heilige Norbertus legt in de nacht van Kerstmis in het jaar 1121 samen met enkele compagnons zijn geloften af: de Orde der Norbertijnen is geboren. U zult in het komende jaar hierover meer horen.

Tot nu zou ik zeggen geen vuiltje aan de lucht. Het blijft prettig en ontspannen. Maar ik zie ook een tentje met daarin iemand die geen echt dak boven zijn hoofd heeft. In onze maatschappij is er geen plek voor iedereen. Dat staat in schril contrast met de grote doek op de achterwand waarop staat dat er plek is voor iedereen, zo wrang bij alle luxe en comfort die voorhanden is. Met de statushouders op het terrein van de abdij is die realiteit heel dichtbij. Ik zie ook war zwervers, eentje met een winkelwagentje, zoals die ziet in onze grote steden. Veelal zijn dit de uitgestoten mensen van onze samenleving. Ze worden dan wel niet gestenigd maar de veroordelende blikken van mensen kunnen ook de stenen zijn waardoor zij zich nog meer weggezet voelen. De spanning tussen het idyllische tafereel van Kerstmis en de wrange werkelijkheid van onze dagen (en eigenlijk van alle tijden) wordt hier wel duidelijk neergezet.

En die spanning is goed en ik denk dat God deze spanning ook zo wil hebben. Het is onvruchtbaar in zijn ogen om je slechts bij één van de twee mogelijkheden te scharen. Hoe ze beiden te waarderen? Ga na de viering eens voor die kerststal staan of bij het kerststalletje bij u thuis. Laat je raken door de kwetsbaarheid van het tafereel. Over enkele dagen moet dit jonge gezin vluchten voor een bloeddorstige tiran. Laat je raken en dan denk dat ieder weet wat te doen als een kwetsbare mens zich aan hem of haar presenteert. De diaken Stefanus heeft dit gedaan en het heeft hem de kop gekost. Ons zal het de kop niet kosten, maar wel iets kosten als we Kerstmis operationeel houden voor vandaag.