Preek op het Hoogfeest van Maria, Moeder van God (en inleiding Oudjaar)

Woensdag 1 januari 2020
Door: abt Denis Hendrickx o.praem.
Lezingen: Numeri 6,22-27; Galaten 4,4-7; Lucas 2,16-21

Eind december sluiten we telkens weer een jaar af en daarna beginnen we – hopelijk vol goede moed – aan een nieuw jaar en in dat jaar mogen er best veel goede en nieuwe dingen gebeuren. Als Christenen hebben we immers alle reden om optimistisch te zijn. Het levensboek voor ons als christenen – de bijbel – roept in verhaalvorm graag talrijke situaties op waarin zich ondanks alles weer nieuwe toekomst baan breekt. Altijd kan er weer zegen zijn. Je mag weten dat er – ondanks het donker in je leven – licht kan gaan schijnen. We hoorden zojuist Mozes zeggen: ‘ De Heer zal je voorspoed schenken en beschermen. Hij zal zich over je ontfermen en jou geluk in het leven schenken. Hij zal je zegenen…”

Wat zal het nieuwe jaar 2020 ons brengen? Natuurlijk zijn er allerlei beschouwingen van organisaties en instellingen die hun plannen en verwachtingen daarover uitspreken. Afgezien van algemeenheden dat we waarschijnlijk ook in het jaar 2020 veel geweld en spanningen tegemoet kunnen zien, dat we de crisis rond het verslechterde klimaat te lijf moeten gaan en dat naar alle waarschijnlijkheid de economische positie wel gehandhaafd zal worden. Maar het blijft volgens mij voor een groot deel afwachten. We kennen het gezegde: ‘de mens wikt en God beschikt ‘.

Ook wat er in ons persoonlijke leven, in onze eigen kring als religieuze gemeenschap, als gezin, als familie, te gebeuren staat is maar zeer ten dele bekend. Natuurlijk als je een kroonjaar gaat bereiken bereidt je je voor op een speciale viering. Als bijzondere gebeurtenissen voor de deur staan ben je daar mee bezig.

Heel veel sturing wat betreft 2020 kunnen we niet geven, zeker niet aan het grote wereldgebeuren. Maar toch, als elk mens telt en elk goed woord en goede daad is, dan is het niet onbelangrijk hoe je het nieuwe jaar begint, hoe wij – indachtig de woorden uit het boek Numeri – een zegen kunnen zijn voor elkaar. Of we de weg die ons gewezen wordt ook feitelijk gaan is onze eigen keuze. God wil onze handen, voeten, hart, ogen en mond gebruiken om daarmee zegenende dingen te doen naar mensen in onze omgeving.

Het nieuwe jaar dat we net hebben opengelegd daagt ons weer uit om het goede te doen en het mindere tegen te houden.

Hoe kunnen we zegenend nabij zijn in een tijd – zoals koning Willem-Alexander het in zijn kerstboodschap formuleerde – waarin onze eigen veiligheid, vertrouwde en verdraagzame samenleving van dag tot dag op de proef wordt gesteld, als gevoelens van onrust en onzekerheid de boventoon dreigen te gaan voeren, als grofheid in woord en daad verdraagzaamheid aantast’. Hoe kunnen we zegenend nabij zijn en aandacht geven aan het pleidooi van Paus Franciscus voor een pastorale mentaliteitsverandering. “we leven niet alleen in een tijd van veranderingen, maar in een verandering der tijden. We moeten bij onszelf te rade gaan aan de hand van de uitdagingen van deze tijd, in plaats van voor het gemak alles te laten zoals het is “.

Hoe kunnen en willen we elkaar zegenend nabij zijn als wij als Norbertijnse gemeenschap drie keer per dag in deze ruimte samenkomen om te bidden en te zingen. Hoe kunnen we het uitnodigende karakter daarvan versterken zodat een groeiend aantal mensen zich uitgenodigd voelt om mee te doen.

Hoe kunnen en willen we elkaar zegenend nabij zijn als volgelingen van verschillende religieuze en maatschappelijke groeperingen. Dialoog tot versterking van de onderlinge verhoudingen en groei van wederzijds begrip worden toch slechts dan mogelijk als we bereid zijn ook eigen zekerheden in de discussie te betrekken. Als we ontkennen dat we relaties hebben met elkaar, kan geen enkel persoonlijk of maatschappelijk probleem opgelost worden. Waar geen dialoog is, kan geen relatie ontstaan en ook geen religie gedijen.

Hoe kunnen we elkaar tot zegen zijn en verantwoordelijkheid tonen in het meezoeken naar toekomstige levenskansen voor hedendaags Religieus leven zodat Norbertijnse aanwezigheid mogelijk is en blijft en hier geworteld kan blijven.

De woorden uit het boek Numeri verhaalden heel nadrukkelijk over zegende aanwezigheid onder elkaar. Als wij Gods naam uitspreken over elkaar, over kinderen en geliefden, over jonge mensen en over doden, zal God die mensen zegenen. En zegenen kent als rijke inhoud dat ons leven niet te verwaarlozen is, dat we geloven dat we gewenst zijn, dat we kostbaar zijn in Gods ogen. Dat is ook wat die herders ontdekt hebben waarover het evangelie ons verhaalde. Hoe – weet ik niet – maar er staat dat ze God leefden en prezen om alles wat ze gezien en gehoord hadden. Dat is ons geloof: dat wij in geboorte en dood, in liefde en pijn, weten dat we meetellen, dat iedere mens ertoe doet, dat God zich laat herkennen in alles wat ons overkomt. Zo worden wij gezegende mensen en dat is niet niks.

Het oude jaar met al zijn zegeningen en tragiek laten we achter ons. We bewaren net als Maria al het goede in ons hart, en net als de herders bedanken we God. Er is een nieuw jaar waarin wij geloven en God weer hard nodig hebben. Maak het goed voor wat u zelf betreft en gun het goede aan de ander. Een zalig en gelukkig nieuw jaar.

GEBEDSVIERING OP OUDJAARSAVOND – 31 DECEMBER 2019

Nog enkele uren en 2019 is over en oud. We ervaren dit moment als een scheiding, een grens waar je overheen moet. Die grens geeft aan wat we achter ons laten en wat voor ons ligt. : herinneringen aan hoe het was of had kunnen zijn, uitzien naar hoe we het anders gaan doen. Omzien in verwondering en spijt, uitzien in hoop en verwachting. Zo zijn we vanavond samen in de Naam van Hem die ons tijd van leven geeft:

*Onze canonie telt bij het sluiten van het kalenderjaar 21 geprofeste medebroeders, een novice, een inwonende medebroeder van de canonie van Jamtara en 13 participanten. De nauw met ons verbonden zusters van Mariëngaard sluiten het jaar af met 3 personen. In de loop van het jaar moesten we afscheid nemen van Bernard Kersten die uiteindelijk koos voor een andere levensweg. Voor Marcin werd het noviciaat gesloten en medezuster Willemien werd door de dood uit ons midden weggerukt.
*Op de verschillende plaatsen van Norbertijnse aanwezigheid bepaalden het gebed, samenleven en werk het dagelijkse ritme. Zij halen over het algemeen geen terugblikken, maar bepalen wel de kwaliteit van het religieuze gemeenschapsleven.
*Toen het jaar nog maar 10 dagen oud was mocht ik het vertrouwen van een grote meerderheid van de gemeenschap ontvangen door de herverkiezing als abt van Berne.
*Veel aandacht vroeg ons toekomstproject op zoek naar een structureel gezonde basis als bron van noodzakelijke inkomsten. Maar als er geen sprake kan zijn van een goed inspirerend evenwicht met het dagelijks religieus leven is zo’n toekomstgerichtheid gedoemd te mislukken. Het moet blijven gaan om een gezonde hedendaagse vorm van Vita Mixta, zo eigen aan ons charisma.
*De toekomst van onze gemeenschappen kwam ook weer onder steeds grotere druk te staan. Begrijpelijk is er een zekere gehechtheid aan leven en werken binnen de zo ‘eigen’ gemaakte omgeving. Juridisch is het niet zo moeilijk om afscheid te nemen van een formele vorm en het geheel dan anders te organiseren. Uitgangspunt moet echter blijven dat de wezenlijke elementen van religieus gemeenschapsleven overeind moeten kunnen blijven.
*Met elkaar moesten we constateren dat een belangrijk aspect van onze Norbertijnse Identiteit: parochie-/basispastoraat in personele zin nog maar nauwelijks ingevuld kan worden. Er ligt een uitdaging om in nadrukkelijke verbondenheid van abdij met de geloofsgemeenschappen en onze lokale bisschop te zoeken naar nieuwe vormen en die ook daadwerkelijk in te vullen. Gelukkig dat er in eigen land maar ook buiten onze landsgrenzen meegekeken wordt naar een verantwoorde inrichting van deze pastoraatsvorm.

De jaarwisseling is vanouds een tijd van bezinning. Het ritme van 2019 op deze laatste dag van de 365 dagen loopt ten einde. We zijn de God van alle leven dankbaar voor het gegeven jaar dat ten einde loopt. We kijken terug op het afgelopen jaar en nemen ons dingen voor. Meestal is het jaar echter voorbij voor we er erg in hebben. Heb je nog geen goede voornemens voor het nieuwe jaar? Geen probleem, je kunt die van het afgelopen jaar gewoon recyclen. En dat mag duurzaam heten.