Door: Joost Jansen o.praem.

Soms zie ik iemand staren: ziet hij iets dat ik niet zie? Weer een ander kijkt voor zich uit, maar ziet hij ook echt? Nog sterker: doorziet hij wat er aan de hand is? In dit lange evangelie komen al deze facetten van kijken, zien, doorzien, aan bod. Waarom? Omdat naast het horen en luisteren, zien een bijzonder zintuig is om met elkaar in contact te komen. Ook in onze relatie met God. We luisteren naar zijn Stem en we verlangen er naar tekenen van zijn Aanwezigheid te zien.

Een blindgeborene wordt ons voorgehouden, dus blind van zijn geboorte af. Hij moet het hebben van wat hij hoort en van de beelden die hij zich daarbij voorstelt. Dat is dus heel anders dan bij iemand die op latere leeftijd blind is geworden. Bij een blindgeborene is de zichtbare wereld een blanco terrein. Mocht hij ’n keer weer gaan zien dan gaat er een nieuwe wereld voor hem open. En dat gebeurt in dit verhaal. Zonder enig initiatief van zijn kant, geneest Jezus deze blinde man met wat slijk! Slijk? Was het niet voldoende om een gebed of bevel uit te spreken? Neen, Jezus neemt wat slijk net zoals de Heer bij de schepping van de mens het slijk der aarde nam en Adam boetseerde. U merkt dat als je aandachtig zo’n bijbelverhaal leest, langzaam, woord voor woord, mediterend, dat er pareltjes in de tekst aan het licht komen.

Goed, de blinde ziet. En dan? Ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat het vervolg van dit evangelie misschien nog wel belangrijker is dan het vertellen van het wonder van een genezing. Veel vragen die een zoekende gelovige zich kan stellen, worden in dit verhaal aangeraakt. Daarom krijgen we dit evangelie ook op de weg naar Pasen en met name voor de hen die in de Paasnacht gedoopt zullen worden. ‘Is hij wel blind geboren?’ ‘Is het niet fake?’ ‘Kan een, toch zondig mens wel iemand genezen?’ ‘Hoe komt het dat Jezus juist deze gehandicapte mens uitkiest en niet alle blinden in één klap geneest?’

God ziet anders dan wij mensen kijken. We hoorden het al in het verhaal van Samuël die uitgestuurd wordt om iemand tot koning te zalven. Neen, niet één van de krachtpatserige zeven zonen van Isaï wordt uitgekozen maar de jongste, de achtste zoon – David – nog een jochie – wordt tot koning gezalfd. God ziet naar het innerlijk. Wat toen nog geen oor heeft gehoord en geen oog heeft gezien, wordt uitgekozen. We weten hoe die jonge David zich later ontwikkeld heeft en een groot koning is geworden. Als de profeet Samuël niet met de ogen van God had gekeken, zou onze geloofstraditie er anders hebben uitgezien.

U begrijpt hoe belangrijk het is om met een bijzondere blik naar mensen te kijken, met ogen zoals God naar mensen wil kijken. Iedere mens draagt een mysterie in zich mee. Noem het je ziel, je innerlijk, dat puntje in jezelf zoals je graag gezien wilt worden. Zelfs als je niet meer goed kunt zien, blijft dat innerlijk. Wie vanuit dat diepste puntje van zichzelf kijkt, staat open voor het feit dat er altijd ‘meer is tussen hemel en aarde’. Hij blijft niet staan in wat direct voorhanden is. Wie kijkt met de ogen van het hart, ziet zoveel meer.

Zelfs als je je ogen dichthoudt, kun je zien met die ogen van het hart. We hebben vandaag zulke mensen nodig. We hebben mensen nodig die verder kijken dan hun neus lang is, die perspectief blijven zien en het waarborgen. Waar anderen slechts treurnis en ellende zien, blijven zij geloven in verandering ten goede. Na Pasen zal Jezus zelf zeggen: ‘Zalig die niet zien en toch geloven.’ Hij heeft het over deze bijzondere invulling van zien, van doorzien.

Jezus zag die blindgeborene en heeft hem genezen. In de lange discussie die dan volgt zegt die man-die-weer-ziet: ‘Ik ben het.’ Wellicht heeft hij zelf niet in de gaten dat God zoveel eeuwen geleden zich bekend maakte als ‘Ik ben het’, daar bij Mozes, bij die brandende braamstruik. Wanneer je meegaat in Gods bedoeling, geeft God iets van zichzelf aan jou.

Op weg naar Pasen: laten we ons stellen onder de liefdevolle blik van God. Ik vermoed dat als we ons hiervan bewust zijn, al is het maar één keer per dag, we anders om ons heen kijken. Mensen en wereld komen dan in een ander perspectief te staan. En dan weten wij wat ons te doen staat…