Door: Joost Jansen o.praem.
Als er een crisis is, wat doe je dan? Ik zie een crisis op een paar vlakken: de huidige toestand in onze wereld met bijna niet te beheersen oorlogen, overal. Ik zie het onder jongeren: deze week heb ik iedere ochtend een vijftiental jongeren van het Fioretticollege uit Veghel drie kwartier in de abdij ontvangen en hen op een pelgrimstocht geholpen, samen met gidsen van het Santiago-genootschap. Ze zijn verslaafd aan hun smartphone. Ik zie de crisis in veel geloofsgemeenschappen. Ik luister ook naar de crisis onder de leerlingen van Jezus die plotseling geconfronteerd worden met de gruwelijke dood van hun rabbi: we hadden nog zo gehoopt dat Hij Israël zou verlossen!
Wat doe je als er een crisis is? Je verharden en je ingraven? Raak me niet aan, laat me met rust, ik moet eerst tot mezelf komen. Begrijpelijke reactie. Of teleurgesteld een terugtrekkende beweging maken, vol van je eigen verdriet waardoor je niets meer kunt opnemen, zoals bij die twee leerlingen die weer naar hun huis in Emmaüs sjokken?
Wat te doen bij een crisis? Ik leer veel van de drie verhalen die we zojuist bij ons hebben laten binnenkomen. De twee teleurgestelde leerlingen van Jezus – één heet Kleopas en de ander heeft geen naam, ieder van ons kan het zijn -: ze weten niet anders te doen dan naar hun eigen huis teruggaan. Dat is veilig, zo menen ze. Het is echter ook de plek waaruit ze twee, drie jaar geleden, zijn vertrokken om achter Jezus aan te gaan. Herinneren ze zich nog de nieuwsgierigheid, het enthousiasme wellicht, waarmee ze rabbi Jezus achterna zijn gegaan? Soms moet je jezelf resetten, net zoals je dat ook bij je laptop doet. Even weer terug naar af. Wat is het dan een cadeau als er iemand met je meeloopt die naar je luistert, die luistert zonder te oordelen, gewoon bij je blijft terwijl jij kunt ‘leeglopen’, alles met die ander delen wat op je hart ligt. De twee Emmaüsgangers zijn gelukkig niet zo terneergeslagen dat ze de elementaire regels van gastvrijheid overslaan. Ze nemen hun tochtgenoot mee naar binnen, hij hoeft zelfs niet eens zijn naam te noemen. Wij weten nu – na dato – dat het Jezus is.
Bij deze crisis is Jezus wel een hele bijzondere coach. Nadat Hij zijn twee leerlingen heeft laten uitspreken, brengt Hij hen terug bij hun gezamenlijke traditie. De ervaringsverhalen die leven in Israël. Zoals wij iedere zondag drie lezingen hebben uit de Bijbel, zo hebben de joden in hun liturgie op sabbat ook drie lezingen: één uit de vijf boeken van Mozes, één uit een profetenboek en de derde uit de psalmen. De Emmaüsgangers waren al fysiek ‘bij af’ in hun eigen huis, nu worden ze door Jezus ook geestelijk ‘bij af’ gebracht, bij de bronnen van hun geloof. En als Jezus dan ook nog eens aan tafel gaat bidden over brood en wijn, dan is het duidelijk dat Hij die ze dood wanen, actief aanwezig is. Met dit gebaar van brood en wijn, van breken en delen brengt Hij hen terug bij hun eerste liefde. Ze zijn toch ooit geraakt in hun hart? Eens hebben ze toch hun hebben en houwen verlaten om Jezus te volgen? Wanneer dit weer wordt opgeroepen, zijn ze opnieuw gewonnen voor de zaak van Jezus. Ze staan op en voegen zich bij de jonge geloofsgemeenschap die steeds weer nieuwe ontdekkingen doet.
Waaraan houd je je bij een crisis? We zijn te rade gegaan bij Jezus als onze coach. Voor mij springt er uit dat je terug moet naar je eerste liefde, daar waar je fundamenteel geraakt bent door een ander, door je lief, door een vriend of vriendin, door een inzicht waarmee je denkt mensen tot nut en geluk te kunnen zijn, ja, en ook doordat God je eens heeft aangeraakt. Een ander aandachtspunt is het niet-oordelend luisteren. Een ander kan je zoveel meer zeggen dan jij denkt. Ook dat je weer op je stappen kunt terugkeren en de weg gaan naar de stad van vrede (zo luidt de letterlijke vertaling van Jeruzalem). Vrede en verzoening, hoe ver weg lijken die vandaag, niet alleen op het grote wereldtoneel, ook heel dichtbij. Bij Jezus heeft God aan Hem nieuw leven gegeven na zijn lijden en dood. Ons geloof is hoop op die God zodat ook wij aangeraakt blijven door de grote Liefde. Als je onderkent hebt dat er een crisis is, dan kun je erop vertrouwen dat er een weg verder is, een weg naar verzoening en vrede. Wij hebben een coach tot wie we iedere keer weer mogen zeggen: ‘Blijf bij ons, blijf met ons meetrekken.’